Kintoa

Paisaje de Quinto Real

Bosgarren Erreala, Pirinioa baso-hedadura garrantzitsuenetako bat nafarra, magikoa da. Gehiago udazken-hilabeteetan sartzen bada. Bere aukerak gozamenerako hain era askotakoak dira giza “fauna” erakartzea lortzen duela askotarikoagoa: mendi-ibiltari, argazkilariak, ehiztariak perretxikoetara zaletuta, ziklista eta moteros. Sorginkerian ez erortzea ezinezkoa da.

Artesiaga Quinto Real SaioaLeku honetarako ezagutzen den toponimoak bere jatorria du Erdi Aroan. “Bosgarrena” garai horretan zen (XIII mende) errege nafarrei bazketako eta mendiko ustiapenagatik ordaindu behar zitzaien partea. Bosgarren Erreala paradisua da. Pagoetako basoko lau mila hektarea baino gehiago, haritzak eta gaztainondoak, zeinen ardura lau haran piriniotarrek partekatzen duten, bezala beste mota|espezie batzuekin nahasita: Baztan-en, Esteríbar-en eta Alduides-en, huts egiten dut.

Errekastoetako ehunek, Arga-ren jaiotzako eta sarearekiko uso ehiza bezala arbasoen tradizioko sehaskako lekuko, ildaskatutako espazioa. Bere faunaren aukera ezustea da. Usoengandik, belatz erromesengandik eta, orkatzenganaino, basurdeenganaino eta oreinenganaino, saiengandik. “marrualdian” zehar, ardura, entzutea azken hauetara ikuskizun guztia da zeinen puntu gorena eman ohi da artean irailaren eta urriaren amaieren erdialdean. Batez ere entzun ohi da iluntzean, belardietara jaisten direnean.

Baso honek gure historiako hondarrak zaintzen ditu ere. Merezi du bai Eugi-ko Arma Fabrika Errealaren hondamenak leku hain berezia bisitatzea. XVI mendean eraiki zen (lehenago Orbaizeta) eta kanoietarako jaurtigaiak eta arma txikiagoak batez ere han egiten ziren. Abentura guztia da, ere, bunker ugarietako batzuk eta lubakiak gerraondoan zehar altxatutako, ezkutu eta lurraldetik utzitakoak aurkitzen saiatzea Bosgarren Erreala.

Igoera mitikoak

Bi sarrera natural daude Bosgarren Erreala. Bat, altua Urkiaga-ko (Arga-ko sorburua aurkitzen den tokian) eta, Artesiaga-ko-agatik, beste bat. Ohiko sarbideak dira, ere, mendi nafar mitikoenetako batzuetara heltzeko. Artesiaga-tik, ibilaldi klasikoa Saioa-ra igotzea, basoaren panoramika ikaragarria dena, da. Urkiaga-gatik bagoaz, Adi-rengana hel gaitezke.

Bi mendiko ibilbide luzek zeharkatzen dute Bosgarren Erreala. GR11-a edo Bide Piriniotarra eta GR12-a edo Euskalherria-ko Bidea.

Erro-ko Haraneko gure etxerik hurbilenak (en Lintzoain, Bizkarreta-Gerendiain y Aurizberri) inguru bakar honetarako bisita asko erraztuko dute, batez ere udazkenaren koloreekin janzten denean.

Fotos: ©MisEscapadasporNavarra.com


Partekatzea:
Share